ЖШС-ны тексергенде салық органдары қандай қателерді жиі табады

Мақала не туралы

ЖШС (ТОО) үшін салықтық тексеру — декларациялардың уақтылы тапсырылуын тексеру ғана емес. Салық органдары компанияның табыстарды, шығыстарды, жалақыны, ҚҚС-ты, контрагенттермен есеп айырысуларды және бюджет алдындағы міндеттемелерді қаншалықты дұрыс көрсеткенін талдайды. Қателер көшпелі тексеру кезінде де, салық есептілігінің деректері басқа дереккөздердің ақпаратымен салыстырылатын камералдық бақылау аясында да анықталуы мүмкін.

Бизнес иесі үшін басты мәселе — көптеген бұзушылықтар біртіндеп жинақталады. Компания есептілікті уақтылы тапсыруы мүмкін, бірақ сонымен бірге есепте алшақтықтар, расталмаған шығыстар, бастапқы құжаттардағы қателер немесе салықтар бойынша дұрыс емес деректер болуы мүмкін. Төменде салық органдары тарапынан сұрақтарға жиі себеп болатын негізгі қателерді қарастырамыз.

1. Есептілік пен бастапқы құжаттар арасындағы алшақтықтар

Ең кең таралған мәселелердің бірі — салық есептілігіндегі деректердің компанияның нақты құжаттарына сәйкес келмеуі. Мысалы, декларацияда шығыстар көрсетілген, бірақ орындалған жұмыстар актілері, жүкқұжаттар, шот-фактуралар, шарттар немесе төлем құжаттары жоқ.

Салық органдары үшін операцияның есепте болуы ғана емес, оның құжатпен расталуы да маңызды. Егер компания шығыстардың шынайылығын дәлелдей алмаса, мұндай сомалар шегерімдерден алынып тасталуы мүмкін. Нәтижесінде салықтарды, өсімпұл мен айыппұлдарды қосымша есептеу тәуекелі туындайды.

Әдетте ірі шығыстарға, мердігерлердің қызметтеріне, консультациялық және маркетингтік шығыстарға, жалдауға, тауар сатып алуға және өзара байланысты тұлғалармен операцияларға ерекше назар аударылады.

2. Табыстарды көрсетудегі қателер

Салық органдары компанияның барлық табыстары есеп пен есептілікте көрсетілгенін тексереді. Алшақтықтар банк шотына түсімдер дұрыс жіктелмесе, өткізудің бір бөлігі декларацияларда көрсетілмесе немесе мәмілелер бойынша құжаттар төлемді нақты алғаннан кешірек ресімделсе туындауы мүмкін.

Сондай-ақ аванстар, қайтарулар, өзара есепке жатқызулар, жеңілдіктер, бонустар және контрагенттермен есеп айырысулар кезінде сұрақтар туындауы мүмкін. Егер бухгалтерлік есеп тұрақсыз жүргізілсе, меншік иесі шоттағы ақшаны көргенімен, қандай сомалар табыс болып табылатынын, ал қайсысы қосымша құжаттық ресімдеуді талап ететінін түсінбеуі мүмкін.

ЖШС үшін банк үзінділерін, шарттарды, актілерді, жүкқұжаттарды, ЭШФ-ті және салық есептілігінің деректерін тұрақты салыстырып отыру маңызды. Бұл тексеру кезіндегі алшақтықтар тәуекелін азайтады.

3. Салық режимін дұрыс қолданбау

Тағы бір жиі кездесетін қате — салық салу режимін компанияның нақты қызметін ескермей қолдану. ЖШС оңайлатылған режимде болуы мүмкін, бірақ сонымен бірге белгіленген шектеулерден асып кетуі, табыстар құрылымын өзгертуі, салық салудың басқа тәртібін талап ететін қызмет түрлерімен жұмыс істей бастауы немесе ҚҚС бойынша талаптарды ескермеуі мүмкін.

Мұндай қателер әсіресе қауіпті, өйткені олар бір құжатқа емес, салықтарды есептеудің бүкіл жүйесіне әсер етеді. Егер салық режимі дұрыс таңдалмаса немесе қолданылмаса, компанияға өткен кезеңдер үшін есептілікті түзету қажет болуы мүмкін.

Сондықтан айналым өскенде, қызмет кеңейгенде, қызметкерлер жалданғанда, импортпен, экспортпен немесе ірі корпоративтік клиенттермен жұмыс істегенде ЖШС ағымдағы салық режимі бизнестің нақты моделіне сәйкес келетінін алдын ала тексергені жөн.

4. ҚҚС бойынша қателер

ҚҚС — есептің ең сезімтал учаскелерінің бірі. Салық органдары ҚҚС бойынша тіркеудің дұрыстығына, электрондық шот-фактураларды жазу мен алудың дұрыстығына, декларациялардағы деректердің сәйкестігіне, есепке жатқызудың негізділігіне және өнім берушілермен операциялардың шынайылығына назар аударады.

Егер компания ҚҚС-ты құжаттардың толық пакетінсіз есепке жатқызса, күмәнді контрагенттермен жұмыс істесе, ЭШФ-те қателер жіберсе немесе операцияларды уақтылы көрсетпесе, тәуекелдер туындайды. Сондай-ақ импорт, экспорт, тауарларды қайтару, аванстар және құнды түзету кезінде мәселелер пайда болуы мүмкін.

Тәуекелдерді азайту үшін ҚҚС бойынша деректерді тұрақты салыстырып, контрагенттерді тексеріп, құжаттардың формалды түрде емес, нақты шаруашылық операцияларына сәйкес ресімделуін бақылау маңызды.

5. Расталмаған шығыстар

ЖШС шығыстарды тек экономикалық негіз және растайтын құжаттар болғанда ғана ескере алады. Қате есепке компанияның қызметімен байланысы жоқ, толық ресімделмеген немесе бастапқы құжаттармен расталмаған шығындар енгізілгенде туындайды.

Типтік мысалдарға шартсыз, актісіз немесе жүкқұжатсыз шығыстар, меншік иесінің жеке шығындары, расталмаған өкілдік шығыстар, нақты көрсетілгенінің дәлелі жоқ қызметтер, сондай-ақ іскерлік операцияның нақты белгілері жоқ өнім берушілерден алынған құжаттар жатады.

Егер шығыстар расталмаса, салық органдары оларды шегерімдерден алып тастауы мүмкін. Бұл салық базасын тікелей ұлғайтады және қосымша есептеулерге әкелуі мүмкін.

6. Жалақы мен қызметкерлер үшін салықтарды есептеудегі қателер

Егер ЖШС-да қызметкерлер болса, салық органдары жалақының, ЖТС-тың, әлеуметтік төлемдердің, зейнетақы жарналарының және басқа міндетті аударымдардың дұрыс есептелуін тексереді. Қателер жалақыны қате есептеумен, кадрлық құжаттардың болмауымен, демалыстарды, еңбекке уақытша жарамсыздық парақтарын, сыйлықақыларды және өтемақыларды дұрыс ресімдемеумен байланысты болуы мүмкін.

Жеке тәуекел — қатынастарды тиісінше ресімдемей жұмыстарды іс жүзінде орындау. Егер компания жеке тұлғаларды тұрақты тартса, бірақ құжаттар дұрыс ресімделмесе, бұл салықтар, міндетті төлемдер және еңбек қатынастары бойынша сұрақтар тудыруы мүмкін.

ЖШС үшін кадрлық есептің, жалақы бойынша есеп айырысулардың, бюджетке төлемдердің және салық есептілігінің деректері өзара сәйкес келуі маңызды.

7. Есептілікті уақтылы тапсырмау және түзетулер

Компанияның қызметі ең аз болса да, есептілікті белгіленген мерзімде тапсыру қажет. Көптеген ЖШС-ның қатесі — айналым болмаса, міндеттемелер жоқ деп санау. Іс жүзінде нөлдік қызмет салық нысандарын тапсыру және дербес шоттардың жай-күйін бақылау қажеттілігінен әрдайым босата бермейді.

Сондай-ақ компания қатені анықтап, бірақ қосымша есептілікті бермесе немесе салдарын талдамай түзету жасаса, мәселелер туындайды. Бір нысанды түзету басқа кезеңдерге, салықтарға және бюджетпен есеп айырысуларға әсер етуі мүмкін.

Салық есептілігін түзетер алдында бүкіл тізбекті тексерген жөн: бастапқы құжаттар, бухгалтерлік база, алдыңғы декларациялар, есептеулер, төлемдер және ықтимал алшақтықтар.

8. Контрагенттермен алшақтықтар

Салық органдары ЖШС деректері мен оның өнім берушілерінің немесе сатып алушыларының деректері арасындағы сәйкессіздіктерді анықтауы мүмкін. Мысалы, бір тарап операцияны көрсетті, ал екіншісі — жоқ. Немесе сомалар, күндер, деректемелер және ЭШФ бойынша деректер сәйкес келмейді.

Мұндай алшақтықтар әсіресе құжат айналымы үлкен болғанда, бухгалтер ауысқанда, тұрақты салыстыру актілері болмағанда немесе өнім берушілердің көп санымен жұмыс істегенде жиі туындайды.

Тәуекелдерді азайту үшін компанияларға контрагенттермен тұрақты салыстырулар жүргізу, әр есепті кезең бойынша құжаттарды жабу және бастапқы құжаттарды жинауды жыл соңына қалдырмау керек.

9. Жүйелі бухгалтерлік есептің болмауы

Салықтық мәселелердің көпшілігінің басты себебі — есеп тұрақсыз жүргізіледі. Құжаттар есептілікті тапсырар алдында жиналады, база уақтылы жаңартылмайды, салыстырулар жүргізілмейді, ал басшы проблемалар туралы ақпаратты салық органының хабарламасынан кейін ғана алады.

Бизнес үшін бұл бақылауды жоғалтуды білдіреді. Компания салық міндеттемелерінің нақты сомасын, берешектің болуын, контрагенттермен есеп айырысулардың жай-күйін және нақты қаржылық көріністі білмеуі мүмкін.

Кәсіби бухгалтерлік сүйемелдеу мен салықтық аудит қателерді тексеруге дейін анықтауға, жетіспейтін құжаттарды қалпына келтіруге, есептілікті тексеруге және қосымша есептеулер тәуекелін азайтуға көмектеседі.

ЖШС-ны салықтық тексеруге қалай дайындау керек

Тексеру алдында немесе салық органының хабарламасын алғанда ретсіз әрекет етпеу маңызды. Алдымен тексерудің кезеңі мен мәнін анықтап, содан кейін тапсырылған есептілікті, бастапқы құжаттарды, банк үзінділерін, ЭШФ-ті, жалақы, ҚҚС бойынша есеп айырысуларды, шарттар мен салыстыру актілерін тексеру керек.

Егер қателер анықталса, оларды қосымша есептілік, түсініктемелер немесе есепті қалпына келтіру арқылы түзетуге болатынын бағалау қажет. Бір хабарламаны жабу ғана емес, алшақтықтар келесі кезеңдерде қайталанбауы үшін олардың себебін түсіну маңызды.

Астанадағы және Қазақстанның басқа қалаларындағы ЖШС үшін уақтылы салықтық аудит тексеруге дайындалуға, бухгалтерлік тәуекелдерді азайтуға және қателер айыппұлдарға, қосымша есептеулерге немесе компания жұмысын бұғаттауға әкелгенге дейін есепті ретке келтіруге көмектеседі.

Салықтық тексерулер тәртібі Қазақстан Республикасының Салық кодексімен, ал бұзушылықтар үшін жауапкершілік Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекспен белгіленген.

Өзін-өзі тексеру

Чек-парақ: ЖШС салықтық тексеруге дайын ба

Өзіңізде орындалғанды белгілеңіз. Белгіленбеген тармақтар — тексерушілер бұзушылықтарды жиі табатын аймақтар.

• Есептілік бастапқы құжаттармен және 1С деректерімен салыстырылған
• Шотқа және касса бойынша барлық түсімдер табыстарда көрсетілген
• Салық режимі қызмет түрлері мен лимиттерге сәйкес келеді
• Есепке жатқызылатын ҚҚС әрекет етуші өнім берушілердің ЭШФ-імен расталған
• Әр шығыс шартпен, актімен немесе жүкқұжатпен расталған
• Жалақы, ЖТС және әлеуметтік төлемдер табельмен және төлемдермен сәйкес келеді
• Барлық нысандар мерзімінде тапсырылған, түзетулер қосымша СЕН-мен берілген
• Негізгі контрагенттермен жаңа салыстыру актілері бар
• Есеп ай сайын жүргізіледі, кезеңдер жабылған

Жиі қойылатын сұрақтар

Салық органдары ЖШС-да қандай қателерді жиі табады?

Есептілік пен бастапқы құжаттар арасындағы алшақтықтар, көрсетілмеген табыстар, ҚҚС-ты заңсыз есепке жатқызу, расталмаған шығыстар және қызметкерлер үшін салықтарды есептеудегі қателер.

ЖШС-ны тексеруге қалай дайындау керек?

Банкті, ЭШФ-ті, контрагенттермен есеп айырысуларды және дербес шотты салыстыру, бастапқы құжаттарды тексеру және табылған қателерді тексеру басталғанға дейін қосымша есептілікпен түзету.

Тексеру кезінде есептілікті түзетуге бола ма?

Тексерілетін кезеңге тексерілетін салықтар бойынша қосымша салық есептілігін беруге болмайды. Сондықтан қателер алдын ала түзетіледі.

Табылған бұзушылықтар неге әкеледі?

Салықты, өсімпұлды қосымша есептеуге және әкімшілік айыппұлға. Егер қателер жүйелі болса, тексерушілер сұрақтар аясын кеңейтеді.