Қысқаша: Камералдық бақылау — сіздің декларацияларыңызды МКК мен басқа мемлекеттік органдардың деректерімен автоматты түрде салыстыру: ЭШФ, БКМ, қызметкерлер туралы мәліметтер, импорт, мүлік. Алшақтық болса, хабарлама келеді; оны орындауға 30 жұмыс күні. Екі тәсілмен орындауға болады: хабарлама бойынша есептілік беру немесе түсініктеме беру. Егер ештеңе істемесе, келесі жұмыс күні шоттар бойынша операциялар мен ЭШФ жазу тоқтатыла тұрады.
Камералдық бақылау — шағын бизнесті салықтық әкімшілендірудің басты құралы. Ол инспектордың шығуын талап етпейді: алшақтықтарды жүйе табады. Оның нақты нені салыстыратынын түсіну қателерді хабарламаларға дейін түзетуге көмектеседі.
Камералдық бақылау дегеніміз не
Салық кодексінің 137-бабы бойынша камералдық бақылау үш дереккөздің деректерін салыстыру арқылы жүргізіледі: салық органдарында бар мәліметтер (оның ішінде сіздің салық нысандарыңыз), басқа уәкілетті мемлекеттік органдардың мәліметтері және әртүрлі дереккөздерден салық төлеушінің қызметі туралы мәліметтер. Бақылау кезең үшін есептілікті тапсыру мерзімінен кейін жүргізіледі және талап қою мерзімінің бүкіл ішінде жүргізілуі мүмкін.
Жүйе қандай алшақтықтарды жиі көреді
| Не салыстырылады | Типтік алшақтық |
|---|---|
| Шығыс ЭШФ және декларация | ЭШФ бойынша айналым 910.00, 100.00-дегі табыстан немесе 300.00-дегі айналымнан көп |
| Кіріс ЭШФ және ҚҚС есепке жатқызу | есепке жатқызылған ҚҚС расталған ЭШФ бойынша артық; ЭШФ-ті өнім беруші кері қайтарып алған |
| Сатып алушы мен өнім берушінің ЭШФ-і | өнім беруші сатып алушы есепке жатқызу алған айналымды көрсетпеген |
| Онлайн-БКМ және декларация | касса бойынша түсім декларациядағы табыстан көп |
| Қызметкерлер туралы мәліметтер және 200.00 | төлемдер бар, ал салықтар мен жарналар көрсетілмеген немесе толық көрсетілмеген |
| Импорт және ҚҚС | тауарлар ЕАЭО-дан әкелінген, ал импорт бойынша ҚҚС төленбеген немесе көрсетілмеген |
| Мүлік және көлік | тіркелген көлік немесе жылжымайтын мүлік бар, ал олар бойынша салықтар есептелмеген |
Жүйе деректерді автоматты түрде салыстырады, сондықтан шағын алшақтықтардың өзі хабарламаларға түседі.
Хабарлама және мерзімдер
Алшақтықтар туралы хабарлама — ақпараттық-ескерту сипатындағы хабарлама. Салық органы оны камералдық бақылау аяқталғаннан кейін 30 жұмыс күні ішінде жібереді, ал оны орындауға сізде тапсырылған күннен бастап 30 жұмыс күні бар. Хабарлама Салық төлеушінің кабинетіне келеді.
Мыналар орындау болып саналады:
- егер келіссеңіз — бұзушылықтарды жою: алшақтықтар жататын кезеңге хабарлама бойынша есептілік және салықты қосымша төлеу;
- егер келіспесеңіз — бұзушылықпен байланысты емес алшақтықтардың себептері туралы түсініктеме: хабарламаның нөмірі мен күнін және растайтын құжаттарды көрсете отырып;
- егер ішінара келіссеңіз — келісілген бөлігінде түзету және қалғаны бойынша түсініктеме.
Орындау мерзімі тапсырылған күннен кейінгі күннен бастап жұмыс күндерімен есептеледі, сондықтан Салық төлеушінің кабинетіндегі тапсырылған күнді бірден жазып алған жөн. Мереке күндері мерзімге кірмейді, бірақ оларға сенудің қажеті жоқ: хабарлама бойынша есептілікті немесе құжаттары бар түсініктемені дайындау, әсіресе құжаттарды контрагенттерден сұрату керек болса, көбіне көрінгеннен көп уақыт алады.
Жауап бермесе не болады
Егер хабарлама мерзімінде орындалмаса, мерзім аяқталғаннан кейін бір жұмыс күні ішінде салық органы банк шоттары бойынша шығыс операцияларын және ЭШФ жазуды тоқтата тұрады. Бұл шотты бұғаттаудың алты негізінің бірі — толығырақ салық органы шотты неге бұғаттайды және шектеуді қалай алып тастауға болады мақаласында.
Мысал
Оңайлатылған режимдегі ЖК I жартыжылдыққа 12 000 000 ₸ табыс мәлімдеді, ал жазылған ЭШФ бойынша айналым — 13 500 000 ₸. 1 500 000 ₸ алшақтық туралы хабарлама келді. Тексеру көрсетті: 900 000 ₸ — өткізіп алынған нақты табыс, ал 600 000 ₸ — қателесіп жазылған және кері қайтарылмаған ЭШФ. ЖК 900 000 ₸-ге қосымша декларация (4 % салық — 36 000 ₸ плюс өсімпұл) және қалған 600 000 ₸ бойынша құжаттармен түсініктеме берді. Хабарлама бір аптада орындалды, шот бұғатталмады.
Түсініктемені қалай дайындау керек
Егер алшақтық бұзушылықпен байланысты болмаса, хабарламаны түсініктемемен орындауға болады. Ол міндетті деректемелерді қамтыса және құжаттарға сүйенсе ғана қабылданады.
Түсініктемеде мыналар көрсетіледі:
- салық төлеушінің және хабарламаны жіберген салық органының сәйкестендіру деректері;
- хабарламаның нөмірі мен күні;
- әр алшақтық бойынша — оның бұзушылық болып табылмау себебі;
- растайтын құжаттардың тізбесі.
Алшақтықтардың типтік заңды себептері:
- ЭШФ қателесіп жазылған және кері қайтарылған немесе сатып алушы қабылдамаған;
- айналым басқа салық кезеңіне жатады — мысалы, аванс бір кезеңде алынған, ал тиеп-жөнелту келесісінде болған;
- шотқа түсімдер — табыс емес: қарыз, қарызды қайтару, қате төлемді қайтару;
- ЭШФ-тегі сомаға ҚҚС кіреді, ал декларацияда ол онсыз көрсетілген.
Құжатсыз «жүйе қатесі» немесе «деректер қате» деген тұжырымдар әрдайым дерлік қайта сұрауға немесе тексеруге әкеледі. Нақты құжаттарды қоса берген дұрыс: төлем тапсырмасы бар қарыз шарты, кері қайтарылған ЭШФ, айналым күні бар акт.
Егер алшақтық ішінара расталса, есептілікті осы бөлігінде түзетіп, қалғаны бойынша түсініктеме беріңіз — заң орындаудың мұндай нұсқасына жол береді.
Түсініктемені Салық төлеушінің кабинеті арқылы жіберіп, жіберу растауын сақтаңыз. Егер салық органы қосымша құжаттар сұратса, сол мерзім шегінде жауап беріңіз. Орындағаннан кейін хабарламаның мәртебесін тексеріңіз: ол орындалды деп белгіленуі тиіс. Егер мәртебе өзгермесе, ал мерзім аяқталуға жақын болса, салық органымен алдын ала байланысыңыз — шотты бұғаттау 30 жұмыс күні өткеннен кейінгі келесі жұмыс күні автоматты түрде басталады.
Қайталанатын жағдайлар үшін — мысалы, сіз үнемі аванстар алып, келесі тоқсанда тиеп-жөнелтсеңіз — құжаттар тізбесі бар түсініктеме үлгісін бір рет дайындаған пайдалы. Бұл сол типтегі келесі хабарламаларға жауапты жеделдетеді.
Хабарламалар санын қалай азайтуға болады
- Шығыс ЭШФ-ті есептегі табыспен ай сайын салыстырыңыз.
- Кіріс ЭШФ-ті және олардың мәртебелерін апта сайын тексеріңіз.
- Декларацияны тапсырар алдында БКМ деректерін түсіммен салыстырыңыз.
- Қызметкерлерге әр төлемнен салықтардың 200.00-де көрсетілгенін тексеріңіз.
- Салық төлеушінің кабинетін кемінде аптасына бір рет ашыңыз.
Кез келген хабарламаға жауап беру тәртібі бизнес МКК-дан хабарлама алса не істеу керек мақаласында сипатталған.
Қорытынды
Камералдық бақылау ниетті емес, деректердің сәйкессіздігін іздейді. Хабарламалардың көпшілігі — салыстырылмаған ЭШФ, касса және жалақының салдары. Егер хабарлама келіп қойса, кейінге қалдырмаңыз: 30 жұмыс күні тез өтеді. Астанадағы бизнес үшін салықтық хабарламалар бойынша консультация аясында алшақтықтарды талдап, есептілікті немесе түсініктемені дайындаймыз.
Чек-парақ
Камералдық бақылау хабарламасы келді: әрекеттер тәртібі
Қадамдарды белгілеңіз — нәтиже браузерде сақталады.
- Тапсырылған күн жазылып, мерзім есептелген — 30 жұмыс күні
- Алшақтықтың кезеңі мен түрі анықталған
- Кезеңдегі ЭШФ, БКМ есептері, үзінділер және ведомостер жиналған
- Алшақтық қатеге және түсіндірілетін бөлікке бөлінген
- Қате бойынша хабарлама бойынша есептілік дайындалып, өсімпұл есептелген
- Түсіндірілетін бөлігі бойынша құжаттары бар түсініктеме дайындалған
- Салық пен өсімпұл төленген, есептілік пен түсініктеме жіберілген
- Хабарламаның орындалды деп белгіленгені тексерілген
Жиі қойылатын сұрақтар
Камералдық бақылау хабарламасы қай кезең үшін келуі мүмкін?
Талап қою мерзімі шегіндегі кез келген кезең үшін — әдетте соңғы 3 жыл үшін.
Хабарламамен келіспеуге бола ма?
Иә. Растайтын құжаттармен алшақтықтардың себептері туралы түсініктеме де орындау болып саналады.
Хабарлама бойынша түзеткенде өсімпұл төлеу керек пе?
Иә. Егер алшақтық салықтың толық төленбеуіне әкелсе, өсімпұл бастапқы төлеу мерзімінен бастап есептеледі.
Түсініктеме қабылданбаса не болады?
Салық органы тексеру тағайындауы мүмкін. Сондықтан түсініктеме жалпы тұжырымдарға емес, құжаттарға сүйенуі тиіс.
Материал ақпараттық сипатта және автордың пікірін білдіреді; Lestan компаниясының ұстанымы автордың пікірімен сәйкес келмеуі мүмкін. Қазақстан заңнамасы өзгеріп отырады — мәліметтердің өзектілігін сұрау бойынша бізден нақтылаңыз.
