ҚҚС-ты есепке жатқызу: МКК шегерімдерді неге алып тастайды және оның алдын қалай алуға болады

Есепке жатқызуды алып тастау — ең қымбат талаптардың бірі: компания өткен кезеңдер үшін ҚҚС-ты, өсімпұлды қосымша төлейді және көбіне КТС бойынша шығыстарды да жоғалтады. Бұл ретте тәуекелдердің көпшілігі алдын ала — ЭШФ бойынша және өнім берушінің өзі бойынша көрінеді.

Салық кодексі бойынша есепке жатқызу шарттары

Салық кодексінің 480-бабы бойынша алынған тауарлар, жұмыстар және қызметтер бойынша ҚҚС, егер мыналар орындалса, есепке жатқызылады:

• алушы — ҚҚС төлеуші;
• сатып алулар салық салынатын айналым үшін пайдаланылады немесе пайдаланылатын болады;
• ҚҚС жазылған күні ҚҚС төлеушісі болған өнім берушінің шот-фактурасында оның сәйкестендіру нөмірі көрсетіле отырып бөлінген.

ҚҚС қашан есепке жатқызылмайды

482-бап салық бастапқыда есепке жатқызылмайтын жағдайларды тізбелейді:

Бұл қателердің барлығы ЭШФ-ті қабылдағанда көрінеді, сондықтан шотты декларацияны тапсырар алдында емес, ол расталып, есепке алынғанға дейін тексеру керек.

Есепке жатқызу өткен күнмен қашан алынып тасталады

483-бап бұрын есепке жатқызылған ҚҚС алынып тасталатын жағдайларды атайды:

• сот немесе қылмыстық қудалау органы (тергеу ақтамайтын негіздер бойынша тоқтатылғанда) өнім берушінің нақты жеткізусіз шот жазғанын таныды;
• мәміле заңды күшіне енген сот шешімімен жарамсыз деп танылды;
• сома құжатта қате көрсетілген;
• мәміле басшысы немесе құрылтайшысы оны тіркеуге және қызметіне қатысы жоқ заңды тұлғамен жеткізусіз жасалған — бұл сот шешімімен белгіленген.

Алып тастау ҚҚС есепке жатқызылған кезеңде жасалады — демек, бастапқы төлеу мерзімінен бастап өсімпұлмен. Мұнда қорғаныс біреу: нақты мәміленің дәлелдері және өнім берушіні таңдағанда тиісті сақтық.

Күнді де есте сақтаңыз: ҚҚС тауарларды алу және шот-фактура жататын кезеңде есепке жатқызылады, сондықтан өнім берушінің ЭШФ-пен кешігуі есепке жатқызуды жылжытып, ағымдағы тоқсанда төленетін ҚҚС-ты көбейтеді.

Мысал

ЖШС жаңа өнім берушіден 11 600 000 ₸-ге ҚҚС-пен (ҚҚС — 1 600 000 ₸) жабдық сатып алып, ҚҚС-ты есепке жатқызды. Бір жылдан кейін сот өнім берушінің нақты жеткізусіз шоттар жазғанын таныды. Компания шартты, ТКЖ-ны, сериялық нөмірлері бар жабдықтың фотосын, қолма-қол ақшасыз төлемді және хат алмасуды көрсете алды — сот тауардың нақты алынғанын анықтады, және есепке жатқызу сақталды. Мұндай құжаттары жоқ компанияда 1 600 000 ₸ ҚҚС шамамен бір жылға өсімпұлмен алынып тасталар еді — ағымдағы базалық мөлшерлемеде бұл тағы шамамен 315 000 ₸.

Өнім берушіні және құжаттарды қалай тексеру керек

1. Шартқа дейін — БСН бойынша мәртебе мен тіркеу, әрекетсіздер мен жалған кәсіпорындар тізімінде болмауы, ҚҚС төлеуші мәртебесі. Тәртібі — контрагентті тексеру чек-парағында.
2. Жеткізу кезінде — ТКЖ, актілер, сенімхаттар, қымбат позициялар үшін фото және сериялық нөмірлер.
3. Төлеу кезінде — тек шарттағы деректемелер бойынша қолма-қол ақшасыз есеп айырысу.
4. ЭШФ-ті қабылдағанда — деректемелерді, сомаларды және айналым күнін салыстыру; қателерді «кейін түзетеміз» деп емес, қабылдамау.
5. Тоқсанына бір рет — өнім берушімен салыстыру және оның мәртебесін қайта тексеру.

Кіріс ЭШФ-ті апта сайын тексеру

ҚҚС есепке жатқызылмайтын қателердің көпшілігін шот алынған бойда ЭШФ АЖ-да көруге болады. Ыңғайлы регламент — аптасына бір рет, 15–20 минут:

1. Аптадағы кіріс ЭШФ тізімін ашып, жаңаларын сүзіңіз.
2. Әр ЭШФ-ті жеткізу құжатымен: жүкқұжатпен немесе актімен салыстырыңыз. Сома, саны және айналым күні сәйкес келуі тиіс.
3. Деректемелерді тексеріңіз: сіздің БСН, өнім берушінің БСН-і, тауарлар мен қызметтердің атауы.
4. Мәртебесін тексеріңіз: ЭШФ-ті өнім беруші кері қайтарып алмады ма, түзетілген немесе қосымша шот жоқ па.
5. Қателері бар ЭШФ-ті қабылдамай, өнім берушіден — тоқсан аяқталғанға дейін — қайта жазуды сұраңыз.
6. Жеткізу құжаты жоқ ЭШФ-ті белгілеп, құжаттарды сұратыңыз.

Тоқсанына бір рет 300.00 тапсырар алдында кіріс ЭШФ тізілімін есептегі есепке жатқызылатын ҚҚС сомасымен салыстырыңыз. Айырма — қандай да бір шоттың ескерілмегенінің немесе екі рет ескерілгенінің белгісі.

Мұндай тәртіп өнім берушілері көп компаниялар үшін әсіресе маңызды: егер ЭШФ-ті тоқсанына бір рет тексерсе, қателер тым кеш — өнім беруші енді жауап бермегенде немесе шотты түзете алмағанда табылады. ЭШФ жазу және түзету мерзімдері туралы толығырақ — 2026 жылғы ЭШФ туралы мақалада.

Егер өнім берушілер көп болса, оларды тәуекел топтарына бөліңіз. Ұзақ тарихы бар тұрақты ірі өнім берушілер тоқсанына бір рет, жаңа және бір реттіктер — әр мәміле алдында тексеріледі. Жақында пайда болған, нарықтан айтарлықтай төмен баға ұсынатын, үшінші тұлғаның шотына төлеуді сұрайтын немесе қойма мен көліктің бар екенін растай алмайтын өнім берушілерге ерекше назар аударыңыз. Дәл осындай мәмілелер жеткізудің шынайылығы туралы даудың нысанасына жиі айналады.

Егер есепке жатқызу алынып тасталса

Негізін тексеріңіз: камералдық бақылау хабарламасы, тексеру актісі немесе өнім беруші бойынша сот шешімі. Жауап беру мерзімдері шектеулі: камералдық бақылау хабарламасы бойынша — 30 жұмыс күні, тексеру нәтижелері бойынша — шағымдану тәртібі. Мәміленің шынайылығының дәлелдерін жинап, декларацияны түзету немесе түсініктеме беру туралы шешіңіз. Тұжырымдар бойынша дауласудан гөрі мәні бойынша және мерзімінде жауап беру маңыздырақ.

Қорытынды

ҚҚС-ты есепке жатқызуды үш нәрсе қорғайды: дұрыс ЭШФ, тексерілген өнім беруші және нақты жеткізу туралы құжаттар. Кіріс ЭШФ-ті апта сайын тексеру бірнеше минут алады, ал алынып тасталған есепке жатқызу — жылдар үшін қосымша төлем. Астанадағы компаниялар үшін өнім берушілерді тексеруді, кіріс ЭШФ-ті бақылауды және салықтық сүйемелдеуді есепке жатқызу 300.00 тапсырылғанға дейін қорғалатындай жүргіземіз.

Чек-парақ

ҚҚС есепке жатқызуын қорғау: өнім берушіні және ЭШФ-ті тексеру

Әр ірі мәміле бойынша тармақтарды белгілеңіз — нәтиже браузерде сақталады.

• Өнім беруші тіркелген, әрекет етеді және ҚҚС төлеушісі болып табылады
• Өнім беруші әрекетсіздер мен жалған кәсіпорындар тізімінде жоқ
• Шарт, ТКЖ немесе актілер, алуға сенімхаттар бар
• Қымбат позициялар үшін фото және сериялық нөмірлер сақталған
• Төлем қолма-қол ақшасыз, мәміле бойынша қолма-қол ақша 1 000 АЕК-тен аспайды
• ЭШФ-те БСН, күн, атау, сома және ҚҚС дұрыс
• ЭШФ электрондық және ЭЦҚ-мен қол қойылған
• Тоқсан бойынша өнім берушімен салыстыру жүргізілген

Жиі қойылатын сұрақтар

Егер өнім беруші мәміледен кейін ҚҚС бойынша есептен шығарылса, ҚҚС-ты есепке жатқызуға бола ма?

Шарт — шот-фактура жазылған күні өнім беруші ҚҚС төлеушісі болған. Кейін есептен шығару өздігінен есепке жатқызуды болдырмайды.

Сомасында қатесі бар ЭШФ-пен не істеу керек?

Қабылдамау немесе өнім берушіден түзетілген ЭШФ жазуды сұрау. Есепке жатқызу дұрыс сома бойынша алынады.

ҚҚС есепке жатқызуды алып тастау КТС-қа әсер ете ме?

Егер мәміле жалған деп танылса, ол бойынша шығыстар да күмәнге ілігеді. Сондықтан нақты жеткізудің дәлелдері екі салық үшін де маңызды.

Өнім берушіге ішінара қолма-қол ақшамен төлеуге бола ма?

Егер мәміле бойынша ҚҚС-ты ескергенде қолма-қол төлем 1 000 АЕК-тен асса, ол бойынша ҚҚС есепке жатқызылмайды. Қолма-қол ақшасыз жұмыс істеген қауіпсізірек.