Астанада шетелдік құрылтайшысы бар ЖШС-ны тіркеу: қадамдық нұсқаулық

Шетелдік азамат немесе шетелдік компания Қазақстандағы ЖШС-ның (ТОО) жалғыз құрылтайшысы бола алады — қызмет түрлерінің көпшілігі үшін қатысу үлесі бойынша шектеулер жоқ. Астанада заңды тұлғаны тіркеудің өзі бірнеше күн алады және онлайн өтеді, алайда «шетелдік» ЖШС-да жергілікті құрылтайшыларда жоқ бірнеше дайындық қадамы бар: жеке сәйкестендіру нөмірін алу, құжаттарды заңдастыру және аудару, бейрезидент басшымен байланысты мәселелер және банктегі қатаңырақ тексеру. Уақыт көбіне дәл осы кезеңдерде жоғалады.

Төменде біз Астанада бизнесті тіркеу кезінде қолданатын іс-әрекеттердің практикалық тәртібі берілген — алдын ала нені дайындау және өтініш бергенге дейін қандай шешімдер қабылдау керектігіне назар аудара отырып.

1-қадам. Құрылымды анықтау: құрылтайшы кім және басшы кім

Алдымен екі мәселе тіркеледі: ЖШС-ның қатысушысы кім болады (шетелдік жеке тұлға, шетелдік заңды тұлға немесе қазақстандық серіктеспен аралас құрам) және бірінші басшы кім болады. Құжаттар пакеті мен кейінгі көші-қон міндеттері осыған байланысты.

• Құрылтайшы — шетелдік жеке тұлға: оның Қазақстандағы ЖСН-і және төлқұжатының нотариат куәландырған аудармасы қажет.
• Құрылтайшы — шетелдік компания: заңдастырылған (апостильденген) құрылтай құжаттары және тіркелген елдің сауда тізілімінен қазақ немесе орыс тіліне нотариаттық аудармасы бар үзінді, сондай-ақ шетелдік заңды тұлғаға Қазақстанда құрылтайшы ретінде тіркелген кезде берілетін БСН қажет. Құжаттардың нақты тізбесі ҚР «Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу туралы» Заңымен белгіленген және құрылтайшы тіркелген елге байланысты.
• Басшы — шетелдік: оған да ЖСН қажет, ал оның Қазақстандағы еңбек қызметі көші-қон заңнамасына сәйкес келуі тиіс (тиісті санаттағы виза немесе тұруға ықтиярхат; еңбек шарты бойынша жалдағанда — шетелдік жұмыс күшін тарту ережелерін сақтау, олардан, атап айтқанда, ЕАЭО елдерінің азаматтары босатылған).

Егер шетелдік құрылтайшы Қазақстанда тұрақты болуды жоспарламаса, директор етіп ҚР азаматын немесе тұруға ықтиярхат алған маманды тағайындаған орынды: бұл шот ашуды, құжаттарға қол қоюды және мемлекеттік органдармен қарым-қатынасты жеңілдетеді.

2-қадам. Шетелдік құрылтайшыға ЖСН алу

ЖСН — қазақстандық ЖШС-ға қатысудың міндетті шарты. Шетелдік азамат оны ХҚКО-да («Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы) төлқұжатпен жеке жүгінгенде не шетелдегі Қазақстан консулдығы арқылы алады; іс жүзінде ХҚКО-лар құжаттарды нотариат куәландырған сенімхат бойынша өкілден де қабылдайды, бірақ тәртібін нақты бөлімшеде алдын ала нақтылаған жөн. ЖСН-сіз электрондық цифрлық қолтаңба алу және тіркеу туралы электрондық өтінішке қол қою мүмкін емес.

3-қадам. Құжаттарды дайындау және заңдастыру

Шетелде берілген құжаттар Қазақстанда заңдастырудан кейін қабылданады: 1961 жылғы Гаага конвенциясына қатысушы елдер үшін апостиль жеткілікті, қалғандары үшін консулдық заңдастыру талап етіледі. Қазақстан мен бірқатар елдер арасында құқықтық көмек туралы шарттар қолданылады, олар бойынша заңдастыру қажет емес. Барлық шетелдік құжаттарға нотариат куәландырған аударма қоса беріледі. Құрылтайшы-компания үшін бұл әдетте жарғы немесе құрылтай шарты, тіркеу туралы куәлік, тізілімнен үзінді және уәкілетті органның Қазақстанда еншілес ЖШС құру туралы шешімі.

4-қадам. Құру туралы шешім, жарғы және заңды мекенжай

Құрылтайшы ЖШС құру туралы шешім қабылдайды, жарғыны (үлгілік жарғыны пайдалануға болады) және жарғылық капиталдың мөлшерін бекітеді. Шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін ең төменгі жарғылық капитал нөлдік болуы мүмкін, алайда банктер мен контрагенттер нақты капиталы бар компанияларға адалырақ қарайды. Заңды мекенжай расталуы тиіс: кеңсені жалдау шарты немесе меншік иесінің кепілдік хаты. Астанада мекенжай компанияның қай мемлекеттік кірістер басқармасында есепке тұратынына да әсер етеді.

5-қадам. ЖШС-ны онлайн тіркеу

Шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерін тіркеу eGov.kz порталы арқылы құрылтайшының немесе оның өкілінің ЭЦҚ-сымен қол қойылып жүргізіледі. Құжаттар пакеті дұрыс болса, ЖШС-ны, оның ішінде шетелдік қатысуымен тіркеу бір жұмыс күнін алады; кідірістер тіркеушінің тарапынан емес, құрылтайшының ЖСН-і, заңдастыруы немесе құжаттарының аудармасы болмауынан туындайды. Тіркеуден кейін компания БСН және мемлекеттік тіркеу туралы анықтама алады, мемлекеттік кірістер органдарында және статистикада автоматты түрде есепке тұрады. Осылайша ЖШС-ны қашықтан ашуға шетелден де болады: негізгі шарт — қол қоюшыда ЖСН мен ЭЦҚ-ның болуы не Қазақстандағы өкілге сенімхат.

6-қадам. ЭЦҚ, Салық төлеушінің кабинеті және мөр

Тіркеуден кейін бірінші басшыға заңды тұлғаның ЭЦҚ-сы ресімделеді, Салық төлеушінің кабинетіне және қажет болса ЭШФ ақпараттық жүйесіне қолжетімділік ашылады. ЖШС үшін мөр міндетті емес. Бұл кезеңде алғашқы операциялар бухгалтериядан тыс қалмауы үшін есеп саясаты мен есеп жүйесін бірден баптаған пайдалы.

7-қадам. Банкте шот ашу

Шетелдік қатысуы бар ЖШС үшін банктер егжей-тегжейлі тексеру жүргізеді: құрылтайшының құжаттарын, бенефициарлық меншік иелері туралы мәліметтерді, бизнестің және қаражат көздерінің сипаттамасын, кейде басшының жеке қатысуын сұратады. Шот ашу мерзімдері «жергілікті» компанияларға қарағанда ұзағырақ болуы мүмкін, сондықтан құжаттарды алдын ала дайындап, тізбені нақты банкпен келіскен дұрыс. Егер шетелдік құрылтайшымен есеп айырысулар (капиталға жарналар, қарыздар) жоспарланса, валюталық бақылау талаптарын алдын ала нақтылаңыз.

8-қадам. Салық режимін таңдау

Қазақстанда тіркелген ЖШС құрылтайшының азаматтығына қарамастан резидент болып табылады, сондықтан салық режимін таңдау жалпы ережелер бойынша жүреді: жалпыға бірдей белгіленген тәртіп не оның шарттары сақталғанда оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимі. Оңайлатылған режимге шектеулер шетелдік азаматтықпен емес, құрылыммен байланысты: мысалы, басқа заңды тұлғаның 25%-дан астам үлеспен қатысуы, құрылтайшының арнаулы режимдегі басқа компанияларға қатысуы, режимге тыйым салынған қызмет түрлері және табыс лимитінен асу. Бұл шарттарды қолданылатын режим туралы хабарлама бергенге дейін тексеру керек. Таңдау өлшемдері салық режимін таңдағанда неге назар аудару керек мақаласында толық айтылған, ал алдын ала бағаны салық режимі бойынша квизде алуға болады.

9-қадам. Тіркеуден кейінгі алғашқы міндеттер

• ҚҚС бойынша есепке қою: бірден ерікті түрде немесе жалпыға бірдей белгіленген режимде жыл ішінде айналым шегінен асқанда міндетті түрде (10 000 АЕК, 2026 жылы бұл 43,25 млн теңге). Оңайлатылған режимдегі ЖШС ҚҚС бойынша есепке қойылмайды.
• Қызметкерлерді қабылдау: еңбек шарттары, еңбек шарттарын есепке алудың бірыңғай жүйесіне хабарлама, жалақы салықтары және әлеуметтік төлемдер.
• Шетелдік құрылтайшыға төлемдер: бейрезидентке дивидендтерге кодекстің мөлшерлемелері мен қосарланған салық салуды болдырмау туралы конвенциялардың ережелерін ескере отырып салық салынады — жеңілдікті мөлшерлемені қолдану үшін резиденттік туралы құжат қажет.
• Есептілік: қызмет болмаса да, декларациялар белгіленген мерзімде тапсырылады.

Типтік қателер

• Құжаттарды құрылтайшының ЖСН-інсіз немесе куәландырылмаған аудармамен беру — өтініш қайтарылады.
• Көші-қон мәселелерін шешпей шетелдікті басшы етіп тағайындау.
• Қатысушылар құрылымын тексермей оңайлатылған режимді таңдау.
• Бенефициарлар туралы құжаттарды дайындамай шотты «тіркеуден кейін» ашу — шот бизнес іске қосылғаннан бірнеше апта кейін ашылады.
• Алғашқы айларда бухгалтердің болмауы: бейрезидент құрылтайшымен операциялар (қарыздар, капитал, қызметтер) басынан бастап дұрыс ресімдеуді талап етеді.

Тіркеу тәртібі «Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу және филиалдар мен өкілдіктерді есептік тіркеу туралы» Заңмен, ал ЖШС қатысушыларының құқықтары мен міндеттері «Жауапкершілігі шектеулі және қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктер туралы» Заңмен белгіленген.

Чек-парақ

Шетелдік құрылтайшысы бар ЖШС-ны тіркеуге дайындық

Дайын болғанды белгілеңіз — қандай кезеңдер қалғанын көресіз.

• Құрылтайшы, директор және үлестер анықталған
• Құрылтайшы Қазақстанда ЖСН / БСН алды
• Құрылтайшының құжаттары заңдастырылған (апостиль) және аударылған
• Құру туралы шешім, жарғы (немесе үлгілік) және заңды мекенжай бар
• Онлайн тіркеу үшін eGov-қа қолжетімділік бар
• Банк таңдалған және шотқа арналған құжаттар пакеті түсінікті
• Салық режимі және ЭҚЖЖ таңдалған

Жиі қойылатын сұрақтар

Шетелдік бір мезгілде жалғыз құрылтайшы және директор бола ала ма?

Иә, заңнама бұған жол береді. Практикалық қиындықтар директордың көші-қон мәртебесімен және банк шотын ашумен байланысты, сондықтан мұндай нұсқа құжаттарды алдын ала дайындауды талап етеді.

Тіркеу үшін Қазақстанға келу міндетті ме?

Жоқ. ЖСН мен ЭЦҚ болса, өтінішке қашықтан қол қойылады; ЖСН-ді консулдық арқылы алуға, ал құжаттарды сенімхат бойынша өкіл арқылы беруге болады. Жеке қатысуды шот ашқанда банк жиі талап етеді, бірақ бірқатар банктер нотариат куәландырған сенімхаттармен жұмыс істейді — талаптарды таңдаған банктен нақтылаңыз.

Жарғылық капитал қажет пе және оны қай мерзімде енгізу керек?

Шағын кәсіпкерлік үшін жарғылық капиталдың ең төменгі мөлшері нөлдік болуы мүмкін. Егер капитал жарияланса, оны енгізу мерзімі жарғымен және серіктестіктер туралы заңмен анықталады; шетелдік құрылтайшыдан жарна валюта заңнамасын ескере отырып ресімделеді.

Бірден оңайлатылған режимді таңдауға бола ма?

Иә, егер режимнің жалпы шарттары сақталса. Құрылтайшының шетелдік азаматтығы өздігінен кедергі емес, бірақ шетелдік заңды тұлғаның 25%-дан астам үлеспен қатысуы оңайлатылған режимді қолдануды болдырмайды.

Lestan Астанада шетелдік құрылтайшысы бар ЖШС-ны толық тіркеуді сүйемелдейді: ЖСН алу мен құжаттарды дайындаудан бастап шот ашуға, режимді таңдауға және алғашқы күннен есепті қоюға дейін. Одан әрі жүргізуді, оның ішінде шетелдік есеп айырысулары бар компаниялар үшін, бухгалтерлік сүйемелдеуге беруге болады.