Қысқаша: 2026 жылғы оңайлатылған декларация: табыстан 4 % мөлшерлеме, жылына 600 000 АЕК лимит, 910.00 нысаны бойынша есептілік жарты жылда бір рет; тыйым салынған қызмет түрлерінде және заңды тұлғалардың үлесі 25 %-дан асқанда режим қолжетімсіз. ЖБР-ден өту — хабарлама бойынша келесі айдың бірінші күнінен; шығыстар табыстың 70–80 %-ынан төмен болғанда тиімді.
Оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимі Қазақстандағы шағын бизнес үшін ең танымал режим болып қала береді: табыстан 4% мөлшерлемемен бір салық, жарты жылда бір рет есептілік және ең аз есеп. Бірақ 2026 жылдан бастап оны қолдану шарттары өзгерді, ал «оңайлатылған режимнің» тиімділігі мөлшерлемеге ғана емес, шығыстардың, клиенттердің құрылымына және ҚҚС бойынша жоспарларға да байланысты. Бұл мақалада 2026 жылы режимді кім қолдануға құқылы екенін, оған жалпыға бірдей белгіленген тәртіптен қалай өтуге болатынын және қандай жағдайларда өту үнем әкелмейтінін талдаймыз.
2026 жылы оңайлатылған декларацияны кім қолдана алады
Режим жеке кәсіпкерлер мен Қазақстан резиденті заңды тұлғаларға 2026 жылғы ҚР Салық кодексінің бірнеше шарты бір мезгілде сақталғанда қолжетімді.
- Табыс лимиті. Салық кезеңіндегі табыс 600 000 АЕК-тен аспауы тиіс. 2026 жылғы АЕК 4 325 теңге болғанда бұл жылына 2 595 млн теңге. 2026 жылдан бастап қызметкерлер саны бойынша шектеу жоқ, ал бұрынғы бөлшек салық режимі оңайлатылған декларациямен біріктірілді.
- Қызмет түрлері. Бірқатар қызмет түрлері үшін режимге тыйым салынған. 2026 жылдан бастап тізбені ҚР Үкіметі бекітеді және ол бұрынғыдан едәуір кең: оған, атап айтқанда, консультациялық, заң және қаржылық қызметтер, делдалдық қызмет, тауарлардың жекелеген топтарымен көтерме сауда және басқа да бірқатар бағыттар кірді. Тексеру негізгі және қосымша ЭҚЖЖ кодтары бойынша жүргізіледі.
- Қатысушылар құрылымы. Басқа заңды тұлғалардың қатысу үлесі 25%-дан асатын ЖШС, құрылтайшысы немесе қатысушысы бір мезгілде арнаулы режимдегі басқа заңды тұлғаның қатысушысы болып табылатын компаниялар, бірлескен қызмет туралы шарттың қатысушылары, сондай-ақ кодексте тікелей аталған салық төлеушілердің жекелеген санаттары режимді қолдануға құқылы емес.
- Бейрезиденттер. Тұрақты мекеме арқылы жұмыс істейтін шетелдік заңды тұлғалар мен бейрезидент ЖК режимді қолдана алмайды.
Режимнің сіздің көрсеткіштеріңіз бойынша қолжетімділігін 2026 жылғы лимиттерді, ЭҚЖЖ мен құрылымдық шектеулерді ескеретін салық режимі бойынша квизде тез тексеруге болады.
Өткенде салықтарда не өзгереді
| Көрсеткіш | Жалпыға бірдей белгіленген режим | Оңайлатылған декларация |
|---|---|---|
| Негізгі салық | Салық салынатын табыстан (табыс минус шегерімдер) 20% КТС; ЖК үшін — шығыстар шегерілген табыстан ЖТС | Шығыстарды шегермей табыстан 4% (жергілікті мәслихаттар мөлшерлемені 50%-ға дейін төмендете алады) |
| Шығыстарды есепке алу | Міндетті, шығыстар базаны азайтады | Шығыстар салыққа әсер етпейді |
| Негізгі салық бойынша есептілік | 100.00 нысаны (ЖК — 220.00) жылына бір рет, кейбір компанияларда КТС бойынша аванстық төлемдер | 910.00 нысаны жарты жылда бір рет |
| Жалақы салықтары | Ай сайын, 200.00 нысаны тоқсан сайын | Ай сайын, 910.00 нысанында көрсетіледі |
| ҚҚС | Жылына 10 000 АЕК-тен асатын айналымда міндетті түрде немесе ерікті түрде есепке қою | ҚҚС төлеушісі емес (импорт бойынша ҚҚС және бейрезидент үшін ҚҚС-ты қоспағанда); ҚҚС-пен жұмыс — тек ЖБР-ге өткеннен кейін |
Оңайлатылған режимнің ҚҚС-пен қалай байланысты екенін түсіну маңызды. 2026 жылғы Салық кодексі бойынша оңайлатылған декларация төлеушілері ҚҚС төлеушісі болып табылмайды және ҚҚС бойынша есепке қойылмайды — міндетті түрде де, ерікті түрде де (ерекшелік — импорт бойынша ҚҚС және бейрезидент үшін ҚҚС). 10 000 АЕК шегі (2026 жылы 43,25 млн теңге) жалпыға бірдей белгіленген режим үшін қолданылады. Оңайлатылған режим үшін басты шекара — жылына 600 000 АЕК табыс лимиті. Егер клиенттерге есепке жатқызу үшін ҚҚС қажет болса, мәселе ҚҚС бойынша есепке қойыла отырып ЖБР-ге өту арқылы шешіледі.
Оңайлатылған режим шын мәнінде кімге тиімді
Табыстан 4% мөлшерлеме шығыстар түсіммен салыстырғанда аз болғанда тиімді. Қарапайым бағдар: егер компанияның расталған шығыстары табыстың 70–80%-ынан аз болса, оңайлатылған декларация әдетте пайдадан 20% КТС-қа қарағанда аз жүктеме береді. Шығыстардың үлесі жоғары болғанда (үстеме бағасы төмен сауда, өндіріс, қосалқы мердігерлері бар мердігерлік) жалпыға бірдей белгіленген режим мөлшерлемесі жоғары болса да арзанырақ болуы мүмкін. Мысалмен салыстырыңыз.
| Көрсеткіш | Қызметтер: шығыстар 30% | Сауда: шығыстар 85% |
|---|---|---|
| Жылдық табыс | 100 млн ₸ | 100 млн ₸ |
| Оңайлатылған режимдегі салық (4%) | 4,0 млн ₸ | 4,0 млн ₸ |
| Жалпыға бірдей белгіленген режимдегі КТС (пайдадан 20%) | 14,0 млн ₸ | 3,0 млн ₸ |
Есеп оңайлатылған: әлеуметтік төлемдер, ҚҚС және шегерімдердің ерекшеліктері ескерілмеген, бірақ ол логиканы көрсетеді. Екінші фактор — клиенттер. Егер негізгі тапсырыс берушілер жалпыға бірдей белгіленген режимдегі ірі компаниялар болса, оларға арнаулы режимдегі өнім берушімен жұмыс істеу тиімсіз болуы мүмкін, өйткені 2026 жылдан бастап оңайлатылған декларация төлеушілерінен сатып алу бойынша шығыстар кодексте тікелей көзделген жағдайларды қоспағанда, сатып алушыда КТС бойынша шегерімге жатқызылмайды (ҚР СК 286-бабының 16-тармағы). B2C сегментінде бұл мәселе жоқ.
Оңайлатылған режимге қалай өтуге болады
- Шарттарды тексеру. Ағымдағы кезеңдегі табыс, тыйым салынған түрлер тізбесі бойынша ЭҚЖЖ, қатысушылар құрылымы, АЭА қатысушысы немесе бірлескен қызмет мәртебесінің болмауы.
- Қолданылатын салық салу режимі туралы хабарламаны мемлекеттік кірістер органына Салық төлеушінің кабинеті немесе eGov арқылы беру. Жұмыс істеп тұрған бизнес үшін жалпыға бірдей белгіленген тәртіптен өту жалпы ереже бойынша хабарлама берілген айдан кейінгі айдың бірінші күнінен мүмкін; жаңадан құрылған компаниялар үшін — егер хабарлама тіркеумен бірге немесе одан кейін кодексте белгіленген мерзімде берілсе, тіркелген күннен бастап.
- Бұрынғы режимдегі кезеңді жабу. Өтуге дейінгі кезең үшін жалпыға бірдей белгіленген тәртіп бойынша декларацияларды тапсыру, қалдықтар мен есеп айырысуларды түгендеу.
- Есепті қайта құру. Есеп саясаты мен 1С-ты 910.00 нысанына бейімдеу, табысты көрсету тәртібін анықтау (есептеу әдісі бойынша), жалақы бойынша құжат айналымын сақтау; егер компания ҚҚС төлеушісі болса — ҚҚС бойынша есептен шығып, соңғы кезең бойынша міндеттемелерді жабу.
- Лимитті бақылау. Табыс лимитінен асқанда немесе шарттар бұзылғанда компания жалпыға бірдей белгіленген режимге өтуге міндетті, ал шарттар бұзылғанда мемлекеттік кірістер органдары салық төлеушіні оның хабарламасынсыз да жалпыға бірдей белгіленген тәртіпке ауыстырады.
Өту кезіндегі типтік қателер
- Қосымша ЭҚЖЖ-ны тексермей өту: бір тыйым салынған қызмет түрі режимге құқықтан айырады.
- ҚҚС төлеуші клиенттерді және шығыстардың нақты үлесін ескермей, тиімділікті тек мөлшерлеме бойынша есептеу.
- Шығыстарды «салық үшін қажет емес» деп есепке алуды тоқтату: бастапқы құжаттарсыз қалдықтарды растау, жалпыға бірдей белгіленген режимге қайту және тексеруден өту мүмкін емес.
- Оңайлатылған режимде жалақы салықтары мен әлеуметтік төлемдер толық көлемде сақталатынын ескермеу.
- Өту туралы хабарламаны өткізіп алу — компания бұрынғы режимде деп есептеле береді.
Жиі қойылатын сұрақтар
Оңайлатылған режимге жыл ортасында өтуге бола ма?
Иә, жалпы ереже бойынша өту хабарлама берілген айдан кейінгі айдың бірінші күнінен мүмкін. Өтуге дейінгі кезең үшін бұрынғы режим бойынша есептілік тапсырылады, қалдықтар мен есеп айырысулар өту күніне тіркеледі.
Табыс желтоқсанда лимиттен асса не болады?
Режимге құқық асып кеткен айдың басынан жоғалады; осы күннен бастап компания жалпыға бірдей белгіленген тәртіпті қолданушы деп есептеледі және жаңа режим бойынша есептілік тапсыруға міндетті; мемлекеттік кірістер органы компанияны біржақты тәртіппен де жалпыға бірдей белгіленген тәртіпке ауыстырады. Сондықтан айналымды жыл қорытындысы бойынша емес, ай сайын қадағалау керек.
Оңайлатылған режимде бухгалтерлік есеп жүргізу керек пе?
ЖШС салық режиміне қарамастан бухгалтерлік есеп жүргізуге және қаржылық есептілік жасауға міндетті. Оңайлатылған режимдегі ЖК заң шарттары сақталғанда бухгалтерлік есеп жүргізбеуі мүмкін, бірақ салықтық есеп жүргізуге және бастапқы құжаттарды сақтауға міндетті.
Оңайлатылған режим жалақы салықтарына әсер ете ме?
Жоқ. Қызметкерлердің жалақысынан ЖТС, МЗЖ, ЖМЗЖ, ӘА және МӘМСҚ жарналары толық көлемде төленеді және 910.00 нысанында көрсетіледі. Оңайлатылған режимдегі ЖК 2026 жылдан бастап әлеуметтік салық төлемейді, ал өзі үшін міндетті зейнетақы жарналарын, әлеуметтік аударымдарды және МӘМСҚ жарналарын кодексте белгіленген мөлшерде ай сайын төлейді.
Бизнеске режимді жалпы қашан қайта қараған жөн екені компанияға басқа салық режиміне қашан өту керек мақаласында толық сипатталған. Егер нақты сандар бойынша есеп және хабарламаға көмек қажет болса, Lestan салық салуды оңтайландыру аясында салық режимін таңдауды жүргізеді және Астанада оңайлатылған режимдегі компанияларды бухгалтерлік сүйемелдеуді өз мойнына алады.
Калькулятор
2026 жылы оңайлатылған режим сізге тиімді ме
ЖШС-ның жылдық табысы мен расталған шығыстарын енгізіңіз — оңайлатылған декларацияны жалпыға бірдей белгіленген режимдегі КТС-пен салыстырамыз.
Тек оңайлатылған салық пен КТС салыстырылады — ҚҚС-сыз және қызметкерлер үшін салықтарсыз. Есеп шамамен алынған: сіздің жағдайыңыздың барлық ерекшеліктерін ескермейді және консультацияны алмастырмайды.
Материал ақпараттық сипатта және автордың пікірін білдіреді; Lestan компаниясының ұстанымы автордың пікірімен сәйкес келмеуі мүмкін. Қазақстан заңнамасы өзгеріп отырады — мәліметтердің өзектілігін сұрау бойынша бізден нақтылаңыз.
